Sefa Saygılı

Sefa Saygılı

Önce liderin tanımını yapalım: Lider veya önder, bulunduğu çevreye yarar sağlayan; sürmekte olan geleneklerde ve alışkanlıklarda köklü değişiklikler yapan; çevreyi yönetmek için sezgi, zekâ ve bilgiye dayalı karar alan ve uygulamalarla taşıyan kişiye denmektedir. Lider, elindeki gücü kullanabilme kapasitesine bağlı olarak, çevresini etkileyen kişidir. Gerektiğinde aldığı kararların ve sonuçların arkasında durmasını bilir.

Liderlik özelliklerinin doğuştan getirildiği düşünülür. Yani lider olunmaz, lider doğulur. Boy, kilo, zekâ, kendine güven ve etkileyici bakış gibi hususların liderlerde olduğu kabul edilir. Ancak liderlikte deneyim ve birikimlerin de rolü olduğu bir gerçektir.

Bir görüşe göre de liderlik; zekâ, yetenek, karizma, kararlılık, özgüven ve cesaretin karışımından oluşur.

Liderliğin güç kaynakları

Lider örgüt veya topluluk üzerindeki etkisini sağlamak için çeşitli güç kaynaklarını uhdesinde bulundurur ve kullanır:

Yasal güç: Hiyerarşiden kaynaklanan güçtür. Liderin bulunduğu pozisyondan dolayı kişileri etkileyebilmesini sağlar.

Ödüllendirme gücü: Makam, ücret, terfi, takdir, iş verme gibi güçleri elinde tutar. Bu şekilde etrafındakilerin motivasyonunu ve kendisine bağlılığını artırır.

Zorlayıcı güç: Liderin direktiflerine ve isteklerine karşı itaatsizlik gösterenleri kontrol etme ve cezalandırma gücüdür. Liderin otoritesini gösterir. Ancak etkili bir lider, çok gerekli olan haller dışında genellikle zor kullanmaktan kaçınır.

Uzmanlık (expert) güç: Liderin sahip olduğu özel bilgi, uzmanlık, beceri ve tecrübeden doğar.

Karizmatik güç: Doğrudan liderin kişiliğiyle ilgilidir. İzleyenlere ilham verebilmesi, onların arzu ve ümitlerini dile getirebilmesi bu kaynağın temelidir.

Çağımızda yeni lider profili

Günümüzde ise lider profilinde değişiklikler söz konusudur. Artık eski tip liderler, içinde bulunduğumuz yüzyılda yerlerini bu yenilere bırakmaktadırlar. Çünkü liderlik de diğer sosyal öğeler gibi değişimden etkilenmekte ve yenilenmektedir. Bu yeni liderlerin özelliklerini sıralarsak:

*Günümüz ekip devridir. Liderin muhakkak istişare edeceği bilgili, deneyimli ekibi vardır ve onlara danışmaktan çekinmez. Grubu veya toplumu ortak akılla yönetir. Aynı zamanda onların sıkıntı ve problemleriyle de ilgilenir.

*Yeni liderin özgüveni tamdır bu güven yanındakilere de bulaşır. “Dünyada en iyi olmak yerine, dünya için en iyi olmak” kuralı çerçevesinde hareket eder.

*Yeni lider daha çok mesaj gönderen, problemleri daha hızlı çözen, daha az hata yapan ve hem kendi çabasından hem de grubun gayretinden daha çok memnun olan bir tarza sahiptir. Ayrıca dışa dönüktürler, sosyal açıdan beceriklidirler, yeni deneyimlere açıktırlar, liderlik yeteneklerine güvenirler, soğukkanlıdırlar ve öfkelerini dizginleyebilme becerisine sahiptirler. Kendilerini en uygun tarzda ifade edebilirler, ikna etme yetenekleri gelişmiştir. Bilgi ve eylem disiplinine sahiptirler.

*Lider istişareye ve danışmaya önem verir, aklını herkesten üstün tutmaz. Ancak çevresine danışsa da kararları, sorumluluğu üzerine alarak kendi verir. “Ben” bakışı yerine “Biz” bakışıyla hareket eder. Kendine değil, bütüne faydalı olmaya çalışır.

*Yeni liderler zor şartlardan kaçmazlar ve risk almayı severler. Aynı zamanda belirsizliği ve riskleri yönetmesini bilirler. Her zaman olumlu düşünürler.

*Geçmiş liderlerde bir tutam gaddarlık da olurdu. Günümüzde ise liderlik, yüksek ahlak gerektirmekte ve mahiyetindekilere güven vermektedir.

*Günümüzde insanlar liderlere daha çok özlem ve ihtiyaç duymakta, güvenilir ve yapıcı değişimler gerçekleştirebilecek liderlerinin olmasını arzu etmektedirler.

*Hesap edilemez bir hızla değişim ve dönüşümün yaşandığı, globalleşmenin yaygınlaştığı, iletişim ve ulaşım araçlarının yol aldığı, rekabeti artırdığı çağımızda liderlik edilecek toplumlar ve kültürler (ırk, din, mezhep, yöre, dil farklılıkları gibi) kadar, liderliğe ihtiyaç duyulan konu kapsamları da geçmişten farklı olarak heterojen bir yapı oluşturmuştur. Ayrıca yaşadığımız çağın algı, beklenti ve değerlendirmelerindeki değişim de liderden beklenen rolün yenilenmesinde etkilidir. Dolayısıyla etkili liderler bu çeşitliliği yakalamak zorundadır. Bu yüzden yönetimde dürüstlük, güven, açıklık ve çevresine saygıyı temin ve tesis etmesi önemlidir. Eleştiriye açıktır, zorluklara dayanıklı ve kendisiyle barışıktır. Tutarlı ve kararlıdır. Yönetme ve emretme gücü akılcılığa dayanır.

*Yine liderin, çevresinde bulunan bireyleri hitabet gücü, sahip olduğu bilgi ve vizyonu ile etkileyip sürükleyen bir yapısı vardır. İnsanları dinler, anlamak için özel çaba sarf eder. Mahiyetindeki herkesin en iyi yanlarını geliştirmelerine imkân verecek olumlu değişim ve sürekli öğrenme ortamları sağlar. Üzerinde taşıdığı güçlü sosyal değerler sayesinde çevresinde oluşturduğu ‘karizma’sı, örnek kişiliği, tutarlı davranışlarıyla etkin bir model ve öncü olur.

*Yine liderler her şeyden önce içinde yaşadığı toplumu her yönüyle tanırlar ve taleplerini bilirler. Toplum karşısında kendini sürekli yeniler ve güven verirler. Çağımız lideri, ulaşım araçlarını ve teknolojiyi çok iyi değerlendirir ve kullanır. Dünyadaki gelişmelerden haberdar olur.

FavoriteLoadingBeğen

Leave a Reply

  • (not be published)