İstihdam için yeni politikalar

Küresel ekonomideki belirsizlik ve Türkiye’de iç barışı bozma yönündeki girişimler, en çok iş dünyasını etkiledi. İstihdam rakamlarında görülen gerilemenin önüne geçilebilmesi içinse somut adımlar atılıyor.
Yayın Tarihi: May 31, 2017
FavoriteLoadingBeğen 16 mins

Küresel ekonomideki dalgalanmalar, başta Ortadoğu olmak üzere dünyanın farklı bölgelerindeki gerilimler, Avrupa Birliği’nde yaşanan istikrarsız ortam ve içeride FETÖ terör örgütünün 15 Temmuz’daki başarısız darbe girişimi, Türkiye ekonomisinde son yıllarda yaşanan gelişimi frenledi.

Hiç şüphesiz söz konusu durumun en büyük etkisi istihdam alanında görülüyor. Buna rağmen hükumetin ortaya koyduğu, işverenin yükünü azaltmayı hedefleyen politikalar, yabancı sermayenin ülkeye girişine yönelik teşvik adımları, ekonominin küresel boyuttaki dengesizliğinin etkisini azaltacak adımları da beraberinde getiriyor.

İşsizlik rakamları

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sayısı, şubatta geçen yılın aynı dönemine göre 676 bin kişi artarak, 3 milyon 900 bin kişiye ulaştı. Aynı dönemde işsizlik oranı 1,7 puan yükselerek yüzde 12,6 oldu.

İşsizlik oranı, şubatta bir önceki aya göreyse 0,4 puan geriledi. Söz konusu oran, ocakta yüzde 13 seviyesinde bulunuyordu.

Şubatta tarım dışı işsizlik 2,1 puanlık artışla yüzde 14,8 olarak tahmin edildi. 15-24 yaş grubunu içeren genç işsizlik oranı 4,7 puanlık artışla yüzde 23,3’e ulaştı. İşsizlik, 15-64 yaş grubunda ise 1,8 puanlık artışla yüzde 12,9 olarak gerçekleşti.

Türkiye’de istihdam edilenlerin sayısı, şubatta geçen yılın aynı dönemine göre 500 bin kişi artarak 26 milyon 956 bin kişi, istihdam oranı ise değişim göstermeyerek yüzde 45,3 oldu.

Mevsim etkilerinden arındırılmış istihdam, bir önceki döneme göre 143 bin kişi artarak 27 milyon 699 bin kişi olarak tahmin edildi. İstihdam oranı 0,2 puanlık artışla yüzde 46,5 oldu. Mevsim etkilerinden arındırılmış işsiz sayısı, bir önceki döneme göre 15 bin kişi azalarak 3 milyon 674 bin kişi olarak gerçekleşti.

Gençlerde istihdam oranı yüzde 34,1 olarak belirlenirken, istihdam edilen gençlerin yüzde 17,6’sı tarım, yüzde 31,3’ü sanayi, yüzde 51,1’i ise hizmet sektöründe yer aldı.

Mutluluk oranı 2016’da genç erkeklerde yüzde 60, genç kadınlarda ise yüzde 70,2 olarak gerçekleşti.

Bu rakamlar gösteriyor ki; tüm dış müdahalelere rağmen Türkiye’de istihdam konusunda yaşanan sorunlar geçici. Hükumetin ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın sık sık dile getirdiği siyasi istikrar, bu konuda Türkiye’nin elindeki en önemli silah olarak görülüyor.

İstihdam seferberliği Konu, 16 Nisan referandumu sonrasında gerçekleşen anayasa değişikliği ile beraber AK Parti 3. Olağanüstü Büyük Kongresi’nde partinin genel başkanlığına seçilen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da gündemindeydi. Erdoğan, seçim öncesinde ve sonrasında yaptığı konuşmalarda sık sık istikrar vurgusu yaptı. Cumhurbaşkanı, ekonomide başarı için bunun en önemli koşul olduğunu belirtti.

Büyüme rakamlarının, bir süredir yaşanan sıkıntılar sebebiyle dünya ortalamasının üzerinde gerçekleşmiş olsa da hedeflerinin gerisinde kaldığına işaret eden Erdoğan, “2019’a kadar büyüme ve istihdam rakamlarını yeniden hızla yukarıya doğru çıkaracağız. Ekonominin çarklarını hızlandırmak için sanayicimizden esnafımıza kadar reel sektörün tüm kesimlerine verdiğimiz can suyu mahiyetindeki desteklerin neticelerini yavaş yavaş almaya başladık. Gerekirse yeni tedbirlerle bu süreci hızlandıracağız” dedi.

Erdoğan’ın bu mesajı aslında daha sene başında ilan edilen istihdam seferberliğinin son adımı olarak kabul edilebilir. Fethullahçı Terör Örgütü’nün darbe girişimi, kredi derecelendirme kuruluşlarının Türkiye’ye yönelik tavrı ve jeopolitik risklerin etkisiyle artan işsizlik rakamları nedeniyle, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 7 Şubat’ta ‘istihdam seferberliği’ çağrısı yapmıştı. İstihdam seferberliği ile 1,5 milyon kişinin iş sahibi yapılması, buna ilaveten 500 bin kişinin işbaşı eğitimi ile istihdamının sağlanması öngörülüyor.

Seferberlik kapsamında verilen destekle birlikte asgari ücretle bir işçi çalıştıran işverenin maliyeti 773 TL azalarak bin 404 TL’ye geriledi. Ekonomi yönetimi, destekler sayesinde işsizliğin yılın kalanı boyunca aşağı yönlü seyir izleyeceğini ve yıl sonunda yüzde 9,5’e gerileyeceğini öngörüyor. Ekonomik aktivitedeki toparlanmanın ve hükumetin işsizliği azaltma yönünde aldığı bazı teşvik kararlarının istihdama olumlu etkisinin önümüzdeki aylarda belirginleşmesi bekleniyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verilerine göre, artı istihdam bu sayede 1 milyonu aştı. İşsiz sayısının en fazla olduğu illerden birisi olan İstanbul’a dair verilere bakıldığında da bu gelişim görülüyor. İŞKUR’un açıkladığı rakamlara göre, istihdam seferberliği kapsamında 1 Ocak-30 Nisan arasında İstanbul’da yaklaşık 229 bin kişi işe yerleştirildi. Ortaya konan bu rakamlar, istidam sürecinde atılan olumlu adımların etkisini kısa sürede gösterdiğini ispatlıyor.

Yeni dönemde yeni fırsatlar

Gazeteci Mahmut Övür, Türkiye’nin önündeki yeni dönemin yeni fırsatları da beraberinde getireceğini belirtiyor: “Türkiye, 2011’e kadar güçlü bir trend izledi. Ama 2011’den sonra orta gelir tuzağı denilen bir tıkanma yaşandı. Bunun küresel boyutları da vardı. Türkiye kuşatma altına alındı. 2013’ten sonra toplumsal kalkışmalar, 17/25 darbesi, 6-8 Ekim Vandalizm’i, 15 Temmuz darbe girişimi dehşet vericiydi. Bu zeminde de dört seçim yapıldı. Ekonomideki düşüş kendi geçmişine göre bir düşüştü. Normalde yüzde 3 gibi bir kalkınma sağlamış, AB’yi ikiye katlayan bir ülke. Türkiye’nin hinterlandı çok güçlüdür. Afrika, Asya hatta Latin Amerika ile ilişki kuran, ticaret geliştirmeye çalışan bir Türkiye var. Şimdi bütün bu yüklerin son üç senedeki gibi olmadığı bir sürece giriyoruz. Şimdi ayakta kalmanın motivasyonuyla da önümüzdeki süreç çok daha verimli geçecek. Bütün bu kuşatmaların en aza indiği bir süreç olacak. Rusya ile ilişkilerimiz gelişiyor. Çin ile ilişkiler farklı bir boyut alabilir. Hindistan ile ilişkiler güçlenebilir.

AB’nin farklı ülkeleriyle ilişkiler gelişebilir. Afrika’ya çok geniş bir şekilde açılma ihtimali olan bir Türkiye var. Ekonomide müthiş bir motivasyon var, istikrar var ve sistem kendi içinde devam ediyor. OHAL’e rağmen beklentiler yüksek. OHAL’in dış yatırımı etkilemeyeceğini düşünüyorum. Türkiye’ye olan ilgi önümüzdeki dönemde çok daha yükselecek.”

Yatırımlara açık destek

Türkiye’nin önündeki bu yeni konjonktürle beraber iç ve dış yatırımların artması ve bunların yasal zeminde desteklenmesi için de çalışmalar devam ediyor. Sanayinin Geliştirilmesi ve Üretimin Desteklenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı, TBMM’nin gündeminde. Yasa ile istihdam rakamlarında da gözle görülür bir düzelme hedefleniyor.

Tasarıyla, Hafta Tatili Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılıyor. Böylece, sanayi işletmelerinin her yıl hafta tatili günlerinde çalışabilmek için belediyelerden hafta sonu çalışma ruhsatı alma zorunluluğu ortadan kalkacak.

Kanun tasarısına göre; işletmelerin organize sanayi, serbest, endüstri ve teknoloji geliştirme bölgeleri ile sanayi sitelerinde yapacakları yatırımlar, damga ve emlak vergileri ile harçlardan muaf olacak, organize sanayi bölgelerindeki meslek yüksekokullarında öğrenim gören her bir öğrenci için eğitim desteği yapılabilecek, devlet üniversitelerinin uygulama ve araştırma merkezlerinde, araştırma enstitülerinde, Ar-Ge faaliyetleri için sözleşmeli olarak doktora sonrası araştırmacı istihdam edilebilecek, organize sanayi bölgelerinin su, elektrik ve doğalgaz gelirleri haczedilemeyecek ve amacı dışında kullanılamayacak, Bakanlar Kurulu, özel endüstri bölgelerine ilişkin ek teşvikler belirleyebilecek, özel endüstri bölgeleri içerisinde yer alacak yatırımcılar, bakanlık tarafından onaylanan ruhsat ve izinlere ilişkin harçlardan muaf tutulacak.

Kamuda istihdam çabaları Türkiye’de istihdamın artırılmasına yönelik adımlardan birisi de kamu sektörü özelinde atılıyor.

Bugün Türkiye’de kamuda, 2 milyon 481 bin 389’u memur, 270 bin 305’i işçi ve 589 bin 355’i diğer statülerde olmak üzere toplam 3 milyon 341 bin 49 kişi istihdam ediliyor.

2017 başı itibarıyla 3 milyon 341 bin 49 kişiyi doğrudan istihdam eden devlet, yaklaşık 720 bin kişiye de alt işveren statüsüyle dolaylı olarak iş sağlıyor. Bu şekilde kamu, farklı statülerde toplam 4 milyonu aşkın kişiye iş kapısı oluyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca bu yılın başında başlatılan ‘İstihdam Seferberliği’ne kamu da katkı vermeye devam ediyor. Bu kapsamda kamuya bu yıl da aralarında 20 bin öğretmen, 24 bin askeri personel, 15 bin büro personeli ve 2 bin 500 polisin olduğu yaklaşık 60 bin personel alınacak.

Öncelikli hedef genç işsizlik olmalı

Sabancı Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi, Koç Üniversitesi Küreselleşme ve Demokratikleşme Araştırma Merkezi Direktörü ve Ekonomi ve Dış Politika Araştırma Merkezi kurucu yönetim kurulu üyesi Prof. Dr. Fuat Keyman, Türkiye’nin istihdam alanında atmaya çalıştığı adımları değerlendirdi: “AK Parti’nin son dönemlerine bir eleştiri de işsizliğin çift haneli oranda olması. Bunu da kabul etmiş oluyor. Orta gelir tuzağından çıkarken, amaç sadece kişi başına düşen milli geliri 11 bin dolarlardan 20 bin dolarlara çıkarmak değil, aynı zamanda istihdam seferberliği ilan etmek. İşsizlikte genç işsizlerin oranı çok önemli. Bu noktada da gerekli adımların atılması gerekiyor. Ekonomiyi sadece ekonomik büyüme ve kalkınma olarak değil de aynı zamanda işsizliğe ve yoksulluğa karşı mücadele olarak da görmek gerekiyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2017-2019 yol haritasında partisinin gençleşmesinden ve Türkiye’nin yönetiminde gençlere yol açmaktan bahsediyor; ancak diğer taraftan da Türkiye’deki işsizlik sorununun en önemli mağduru gençler. Bu yüzden de AK Parti’nin bunu çözmesi ve önemli adımlar atması gerekiyor. Yani ekonomiyi sadece kalkınma ve büyüme olarak değil; aynı zamanda işsizliğe karşı mücadele, üretimi ve teknolojik gelişmeleri sağlayan bir yapıda görmek gerekiyor. Burada Erdoğan’ın kafasında daha bütünsel bir yol haritasının olduğunu düşünmek yerinde olur.”

Türkiye’de istihdam edilenlerin
sayısı, şubatta geçen yılın aynı
dönemine göre
500 BİN
kişi artarak
26 MİLYON 956 BİN
kişi, istihdam oranı ise değişim
göstermeyerek
% 45,3
oldu.
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
İstihdam oranı
0,2 PUANLIK
artışla
% 46,5
oldu.
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
Gençlerde istihdam oranı
% 34,1
olarak belirlenirken, istihdam
edilen gençlerin yüzde
% 17,6’sI TARIM
% 31,3’Ü SANAYİ
% 51,1’İ
ise hizmet sektöründe yer aldı.
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
Mutluluk oranı 2016’da genç
erkeklerde
% 60
genç kadınlarda ise
% 70,2
olarak gerçekleşti.

FavoriteLoadingBeğen

Leave a Reply

  • (not be published)