TİKA’nın küresel kalkınmaya etkisi

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı bugün 54 ülkede, 56 Program Koordinasyon Ofisi ile faaliyet gösteriyor. TİKA, söz konusu faaliyetlerle Türk dış politikasının bu bölgelerde daha etkin bir seyir izlemesine yardımcı olurken, küresel kalkınmaya da destek veriyor.
Yayın Tarihi: May 31, 2017
FavoriteLoadingBeğen 25 mins

Donatılan Oda/Sınıf 34
Donatılan Okul/Eğİtİm Tesİsİ 117
İnşa Edİlen Okul/Eğİtİm Tesİsİ 12
Onarılan Oda/Sınıf 22
Onarılan Okul/Eğİtİm Tesİsİ 37
Laboratuvar Kurulumu-Ekİpman Yardımı 44
Destek Verİlen Eğİtİm Programı/Sempozyum 10
Eğİtİmİne Destek Verİlen Öğrencİ Sayısı 46.397
Eğİtİmİne Destek Verİlen Öğretmen-Uzman (Kİşİ) 895

Görevlendİrİlen Danışman/Akademİsyen 21Günümüzde küreselleşme ve değişen diplomasi anlayışıyla birlikte dış ilişkiler, sadece dışişleri bakanlıkları aracılığıyla yürütülemez bir noktaya geldi. Hemen her gün yenilenen dengeler, giderek artan insani ihtiyaçlar, savaşlar ve göçler nedeniyle düşen yaşam kalitesi, küresel ısınmanın yarattığı sorunlar yeni çözüm yollarını da gündeme getiriyor. Üstelik söz konusu çözümler üretilirken, hızlı ve doğru karar verebilme kapasitesinin de artırılması gerekiyor. Bu noktada zaman zaman uluslararası kuruluşların yetersiz kaldığı da bir gerçek. Çünkü çoğu zaman bu kuruluşlar, uluslararası diplomasinin ve çıkarların çarkları arasında sıkışıyor.

GAZZE’DE İNŞA EDİLEN FİLİSTİN-TÜRKİYE DOSTLUK HASTANESİ.

Söz konusu ihtiyaçlar, 1990’larda Soğuk Savaş’ın sona ermesiyle birlikte daha da gözle görülür hale geldi. Yönetimler, dış politika enstrümanları arasına yumuşak güç kavramını da aldı. Hükümetlere değil, direkt olarak kamuyu hedef alan diplomatik adımlar da bu dönemde giderek daha da önem kazandı.

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) Başkanlığı’nın 1990’ların başında kurulma amaçlarından birisi de artan bu ihtiyacın karşılanmasıydı. Kurumun önemi, 2000’li yıllarla birlikte Türk dış politikasında izlenen pasif ‘bekle gör’ anlayışının terk edilerek, uluslararası etkinliğin artırılması yolunda çeşitli bölgesel çalışma alanlarında yoğun faaliyetler yürütülmesiyle daha da arttı.

Soğuk Savaş sonrası değişen dengeler

Türkiye’nin Soğuk Savaş döneminden sonra yıllarca ilgisiz kaldığı ve SSCB’nin dağılmasından sonra bağımsızlıklarını kazanan devletlere kuruluş anından itibaren açık desteğini ilan etmesi, değişmeye başlayan dış politikanın örneklerinden birisi olarak kabul ediliyor. Bu yeni dış politik vizyon doğrultusunda proje ve faaliyetlerini artıran TİKA, Türk dış politikasının uygulayıcısı olarak uluslararası alanda Türkiye’nin pozisyonunu güçlendiren önemli bir aktör olarak ortaya çıkmıştı.

Son yıllarda Türkiye, gelişmişlik seviyesini yükselterek bölgesindeki ülkelerle teknik ve dış yardım faaliyetleri konusunda önemli adımlar atıyor. Yapılan dış politik açılımlar paralelinde, TİKA aracılığıyla yapılan yardımlar dünyanın dört bir yanına ulaştı. TİKA’nın faaliyetleri ile Türkiye, uluslararası alanda kendini çok daha fazla göstermeye başladı.

AFGANİSTAN’DA TİKA MESLEK EDİNDİRME VE TÜRKÇE KURSUNDAN MEZUN OLANLAR SERTİFİKALARINI ALDI.


Türk dış politikasına katkı

Bu bağlamda, teknik yardım kapsamında yürütülen projeler, Türkiye’nin tanıtımına, sosyal ve kültürel yapısının uluslararası alanda anlatımına katkıda bulundu. Gerçekleştirilen projelerle teknik yardım desteği sağlanan ülkeler ve ülke halklarıyla dostane ve iyi ilişkiler kurulmasına katkı sağlanıyor.

Başta Türk dilinin konuşulduğu ülkeler olmak üzere proje ve faaliyet yürütülen tüm ülkelerdeki tarihi-kültürel mirasın yeniden canlandırılması, aktif ve çok boyutlu dış politika anlayışının bir ifadesi olarak ortaya çıkıyor.

1992 yılında kurulan TİKA’nın gelişim sürecine bakıldığında da bu tespitlerin doğruluğu görülüyor.

Bu dönemle birlikte TİKA ortak değerlere sahip olunan ülkeler başta olmak üzere birçok bölge ve ülkede Türk dış politikasını uygulayıcı bir aracı haline geldi.

TİKA’nın o yıllardaki amacı; Türk cumhuriyetlerinin kendi sosyal yapısını üretmesi, kendi kimliğini sağlıklı bir şekilde inşa etmesi, kültürel ve siyasi hakların gelişmesi, teknik altyapı konusunda eksikliklerin giderilmesi olarak özetlenebilir.

Eğitim, sağlık, restorasyon, tarımsal kalkınma, maliye, turizm, sanayi alanında birçok proje ve faaliyet TİKA tarafından gerçekleştirildi. TİKA Program Koordinasyon Ofisleri’nin ilki Türkmenistan’da açıldı. İlerleyen dönemlerde Avrasya bölgesinde bulunan ofis sayısı altıya çıktı.

1995 yılına kadar kardeş ülkelerde ekonomik, sosyal ve kültürel faaliyetler yürüten TİKA, o tarihten itibaren eğitim ve kültürel işbirliği çalışmalarına ağırlık verdi.

2000’li yıllarda değişen dış politika 2000’li yıllarla başlayan süreçte dünya, küreselleşmenin etkisini doğudan batıya birçok coğrafyada hissetmeye başladı. Bu dönemde TİKA’nın bölgede yaptığı projeler, kurumsal kapasite artırımı projelerine dönüştü.

AFRİKA ÜLKELERİNDEN 68 ORMANCIYA YANGIN SÖNDÜRME EĞİTİMİ VERİLDİ.

Türkiye’nin, dünyada ve bölgesinde önemli bir aktör haline gelme çabasının bir uzantısı olarak, 2000’li yıllardan itibaren dış politika anlayışında önemli değişimler yaşandı. Bu değişim doğrultusunda TİKA faaliyet coğrafyasını genişletti. 2002 yılında 12 olan Program Koordinasyon Ofisi sayısını 2011 yılında 25’e, 2012 yılında ise 33’e yükseltti. Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı bugün 54 ülkede, 56 Program Koordinasyon Ofisi ile faaliyet gösteriyor.

2002 yılında Türkiye’nin kalkınma yardımları 85 milyon ABD Doları iken bu rakam 2015 yılında 3 milyar 913 milyon ABD Doları’na yükseldi. TİKA, bugün aynı dili konuştuğumuz ülkelerle en çok teknik işbirliği yapan kuruluşlar arasında yer alıyor.

TİKA, ofislerinin bulunduğu ülkelerle beraber 5 kıtada 140’ın üzerinde ülkede kalkınma merkezli işbirliği çalışmaları yapıyor. Türkiye, TİKA aracılığı ile Pasifik’ten Orta Asya’ya, Ortadoğu ve Afrika’dan Balkanlar’a, Kafkasya’dan Latin Amerika’ya kadar birçok ülkeyle bilgi ve tecrübesini paylaşıyor.

TİKA’nın stratejik hedefleri

Bugün başkanlığını Dr. Serdar Çam’ın yürüttüğü TİKA’nın stratejik amaçları özetlenirken şu ilkeler sıralanıyor: İşbirliğinde bulunulan ülke ve topluluklarda yoksulluğun azaltılması ve refahın sağlanmasına katkıda bulunmak; başta tarihi, coğrafi, sosyal ve kültürel bağlarımızın bulunduğu ülkeler olmak üzere, ülkemizin kalkınma işbirliği potansiyelinin aktarımını sağlamak; ülkemiz kalkınma işbirliğinin alıcı ülkelerdeki etkinlik ve sürdürülebilirliğini izlemek ve artırmak; iç ve dış kamuoyunda kalkınma işbirliği farkındalığını artırmak; dünyada ortak, kültürel ve tarihi mirasın korunmasına katkıda bulunmak; başkanlık kurumsal kapasitesinin ve altyapısının güçlendirilmesini sağlamak ve başkanlık faaliyetlerinin hız, kalite ve etkinliğini artırmak…

Söz konusu amaçlara ulaşım için takip edilen politikaların temelinde ise Türkiye’nin dış politika hedeflerine uyumlu proje ve faaliyetlerin uygulanması yer alıyor. Yine Türkiye ve işbirliği yapılan ülkelerin uzun vadeli çıkarlarının karşılıklı olarak korunması bir başka öncelik. TİKA’nın çalışmaları hayata geçirilirken göz önünde bulundurulan bir başka önemli ilke de Türkiye ve yararlanıcı ülkelerdeki sivil toplum örgütlerinin ve özel sektörün kalkınma yardımlarında aktif rol almaları için yönlendirici olunması.

Projelerin mümkün olduğunda yurtdışında faaliyet gösteren Türk özel sektörünü de destekleyecek mahiyette olmasına özen gösterilmesi; yararlanıcı ülkelerde kurumsal ve insan kaynakları kapasitesinin geliştirilmesi; uluslararası kalkınma yardımları hedefleriyle uyumlu proje ve faaliyetler gerçekleştirilmesi ve yararlanıcı ülkelerin projelerde eşit düzeyde sorumluluk almasını sağlayarak sahiplenme duygusunun geliştirilmesi dikkatle takip edilen diğer öncelikli ilkeler.

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı, Türkiye’nin yürüttüğü aktif dış politika doğrultusunda 54 ülkede, 56 ofisle sağlık, eğitim, altyapı, sosyal ve kültürel birçok alanda faaliyet göstererek hayata geçirdiği çok sayıda ‘prestij projeyle’ dünyanın dört bir yanında kalıcı eserler inşa ediyor.

Dünyanın pek çok bölgesinde çeşitli alanlarda uyguladığı çalışmaların sayısını her geçen gün artıran TİKA’nın başlıca prestij projeleri arasında Nijer- Türkiye Dostluk Okulu ve Dostluk Hastanesi, Pakistan-Türk Dostluk Hastanesi, Afganistan Cevizhan Teknik Enstitü Binası, Kırgız-Türk Dostluk Hastanesi ve Dostluk Lisesi, Süleyman Şah Külliyesi ve Saygı Karakolu yer alıyor.

TİKA’nın büyük projeleri

Afrika, Balkanlar, Orta Asya ve Ortadoğu’da onlarca ülkeye çok sayıda kalıcı eser kazandıran TİKA’nın prestij projeleri arasında yer alan Nijer-Türk Dostluk Okulu’na yönelik çalışmalar, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın başbakanlığı döneminde Nijer’e düzenlediği ziyarette alınan talimatla 2014’te başladı. Bu yıl eylül ayında tamamlanması öngörülen okulda, 42 derslik ve farklı branşlarda sekiz laboratuvar bulunurken, bin 260 öğrenciye hizmet verecek okul bünyesindeki yurt binası da 648 öğrenci kapasitesine sahip.

Geçici kabul işlemlerinin devam ettiği Nijer-Türkiye Dostluk Hastanesi de başkent Niamey’de, kadın ve çocukların tedavi göreceği 51 yataklı ‘Nijer Ana Çocuk Sağlığı ve Rehabilitasyon Merkezi’ olarak inşa ediliyor. Hastanenin modern tıbbi cihazları da TİKA tarafından sağlanıyor. 5 bin metrekarelik alan üzerine kurulan hastane, birçok poliklinik, ameliyathane ve bakım ünitesini barındırıyor.

Pakistan’da 2010’da meydana gelen ve yaklaşık 2 bin kişinin hayatını kaybettiği sel felaketinin ardından Dışişleri Bakanlığı Mensupları Eşleri Dayanışma Derneği’nin topladığı bağışlarla Tİ- KA’nın sorumluluğunda, 2012’de Pakistan- Türk Dostluk Hastanesi Projesi başlatıldı. Selden en çok etkilenen bölgeler arasında yer alan Muzaffargarh şehrinde, 2014’te açılışı yapılan 90 yataklı hastanenin tıbbi cihaz ve donanımları da TİKA tarafından sağlandı. Modern teknolojik cihazlarla donatılan hastane, yerel yetkililer tarafından bölgenin ve Pakistan’ın en iyileri arasında gösteriliyor. Ayrıca bölgedeki ilk boyun omuru ameliyatı da 2015 Nisan ayında bu hastanede gerçekleşti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sel felaketinin ardından Pakistan’a düzenlediği ziyaret esnasında ‘her eyalete bir okul ve yurt binası olmak üzere toplam 9 eğitim tesisi yapılması sözü’ kapsamında ilk proje, Pencap eyaletinde hayata geçirildi. Eğitim ve öğretime 2014’ün eylül ayında başlayan okul, 32 derslikte 400 öğrenciye hizmet verirken, kompleks içerisinde 200 yataklı bir yurt binası da bulunuyor.

Prestij projeler arasında yer alan Afganistan Cevizhan Teknik Enstitü Binası, ülkedeki yetişmiş insan gücü sayısını artırmak, gençlerin meslek sahibi olmalarını sağlamak amacıyla 20 dönümlük arazi üzerine TİKA tarafından inşa edildi. Projede elektrik, otomobil tamiri, demir işleri, doğalgaz ve inşaat bölümlerinde eğitim verilmesi planlanıyor.

Yurt, konferans salonu, kütüphane, yemekhane, çalışma ve dinlenme odaları, misafirhane ve amfiden oluşan enstitü binası projesi kapsamında, 600 öğrencinin eğitim görmesi ve projenin gelecek eğitim-öğretim döneminde açılışının yapılması hedefleniyor.

TİKA tarafından Kırgızistan’ın Oş şehrinde 12 bin metrekare kapalı alanda üç katlı inşa edilen lise binası, Orta Asya’nın enerji tasarrufu özelliğine sahip en büyük okulu olarak biliniyor. Kasım 2012’de faaliyete başlayan okulda 1000 öğrenci eğitim alırken, okul bünyesinde spor salonu, yemekhane, konferans salonu, voleybol ve basketbol sahaları, çim futbol sahası ve yürüyüş yolları da yer alıyor. Kırgızistan’ın kalkınma çabalarına destek kapsamında, sağlık altyapısının geliştirilmesi amacıyla Oş şehrinde inşa edilen üç katlı hastanede genel cerrahi, jinekoloji, diş, üroloji, göz, fizik tedavi, iç hastalıkları ve nöroloji gibi farklı branşlarda çok sayıda poliklinik bulunuyor. Yılda ortalama 1000 kişiye sağlık hizmeti sunma kapasitesine sahip hastanenin donanımı 2013’ün mayıs ayında tamamlanarak, 2014 yılı mayıs ayında Kırgız yetkililere teslim edildi. Hastanede 36 doktor, 72 yardımcı sağlık elemanı ve çok sayıda teknisyen görev yapıyor.

TİKA’nın bir diğer prestij projesi ‘Süleyman Şah Külliyesi ve Saygı Karakolu’, Kubbet- üs-Sahra ve Kanuni Sultan Süleyman Türbesi mimarileri birleştirilerek inşa edilecek. Türbenin etrafını çevreleyen kısımda Oğuzların 24 boyundan esinlenilmiş 24 revak bulunuyor. 24 kemerle süslenen binanın pencerelerinin sağ ve sol üst köşelerine, ikişer adet 16 Türk devletini simgeleyen cumhurbaşkanlığı forsundaki 16 köşeli yıldız yerleştirilecek. Proje çalışmaları devam eden ve 9 bin 500 metrekare alanda konumlanan külliye, türbe-i şerif, mescid- i şerif, karakol, kültür merkezi, hizmet binası ve müştemilattan oluşuyor.

Balkanlar’a verilen önem

Osmanlı’nın 550 yıl boyuca hüküm sürdüğü Balkan coğrafyası, TİKA’nın faaliyetleri açısından öne çıkan bölgelerden.

Türkiye, TİKA aracılığıyla Balkanlar’daki ecdat yadigârı tarihi eserlerin restorasyonuna yönelik projeler yapıyor. Projeler sayesinde korunan bu eserler, gelecek kuşaklara aktarılmış olacak. Türkiye, 2008- 2016 yıllarında Balkanlar’da Osmanlı döneminden kalma cami, Mevlevihane, tekke, türbe, çeşme ve hamam olmak üzere toplam 47 tarihi eseri restore etti.

Restore edilen eserler arasında Atatürk’ün babası Ali Rıza Efendi’nin evi de bulunuyor. Ali Rıza Efendi’nin Makedonya’daki evi, aslına uygun olarak yapıldı. Birbirinden bağımsız iki evden oluşan müze kompleksinin alt kısmında kalan yapı ‘Akraba Evi’, üst kısımda olan ev ise ‘Anı Evi’ olarak düzenlendi. Müze, turistlerin uğrak yerleri arasında bulunuyor.

TİKA’nın restore ettiği eserlerden bir diğeri, Osmanlı döneminde önemli bir merkez olan Saraybosna’daki Mevlevihane.

UNESCO tarafından dünya mirası listesine dahil edilen Sokullu Mehmet Paşa Köprüsü de restore edilen bir diğer eser.

TİKA’nın Balkanlar’daki faaliyet alanları sadece kültürel mirasa sahip çıkılmasını öngören projelerle sınırlı değil. TİKA’nın dört yıldır bu bölgeyi kapsayan Tarımsal Kalkınma Programları, Balkanlar Eğitim Altyapısını Geliştirme Programları ve Sağlık Sektörü Kalkınma Programları, Türk diplomasisine önemli ivme kazandırırken bölgenin çok önemli ihtiyaçlarına da cevap veriyor. TİKA’nın Balkanlar’ın kırsal alanlarında yaşayan, tarım ve hayvancılık ile geçimini sağlayan aile işletmelerini kapsayan ‘Tarımsal Kalkınma Programları’ hayati derecede önemli.

TİKA, uluslararası kuruluşların da dikkatini çeken projeleri ile her ülkede çiftçileri kapsayacak şekilde hayvansal ve bitkisel üretimin artırılmasını, hayvansal ve bitkisel üretim çiftliklerinin kurulmasını sağlayarak, geçimini bu sektörlerden sağlayan aile işletmelerinin ekonomik yaşam standartlarını yükseltiyor.

Kosova Mamuşa’da, Dragaş ve Prizren bölgesinde, Makedonya’nın Doğu Makedonya bölgesinde Türk çiftçileri; Kosova Dragaş ve Mitroviça’da Arnavut çiftçileri, modern tarım alet ve makineleri ile intansif tarıma geçiyor. TİKA bu sayede, çiftçi birlikleri ile kaliteli tarımsal üretimi artırmaya ve sosyal dayanışmanın oluşmasına katkı sağlıyor.

TİKA, Kosova’nın güneybatısında Reçana bölgesinde, Bosna Hersek’in Doğu Bosna bölgesinde, Zeljezno Polje, Zvornik, Zenitza, Kaçuni, Serebrenitsa, Pale, Praça, Ustikolina, Glamoç ve diğer şehirlerde Boşnak aile işletmelerini, çiftçi birlikleri ile birlikte hayvansal üretimi, et ve süt verimi yüksek simental gebe düve desteği ile artırmaya çalışıyor.

‘Arıcılığın Geliştirilmesi Programları’ ile Doğu Bosna ve Doğu Makedonya, Sırbistan Sancak Bölgesi artık organik arı ve arı ürünleri üretim merkezleri haline geliyor. Makedonya’da TİKA’nın uyguladığı ‘Arıcılığın Geliştirme Projesi’, Birleşmiş Milletler tarafından yılın en iyi uygulaması seçildi.

Çiftçiler bal, polen, propolis, arı sütü üretimiyle elde ettikleri geliri evlerini inşa etmede, çocuklarının eğitiminde ve aile geçim standartlarını yükseltmede kullanıyor.

Karadağ, Sırbistan, Bosna Hersek ve Kosova’da ‘Ahududu Üretimini Geliştirme Programları’ ile geçimini bu üretimden sağlayan bölge insanları artık ihracatını yapmaya başlamış durumda.

Balkanlar ve Doğu Avrupa ülkeleri kırsalında yaşayan binlerce Boşnak, Arnavut, Türk, Roman, Sırp ve Makedon, TİKA Tarımsal Kalkınma Programları ile güçleniyor.

 

 

TİKA’nın Program                             
Koordİnasyon Ofİslerİ

Afganistan Kabil,
Afganistan Mezar-ı Şerif,
Arnavutluk,
Azerbaycan,
Bangladeş,
Bosna Hersek,
*Bulgaristan,
Cezayir,
Cibuti,
Çad,
Etiyopya,
Filipinler,
Filistin,
*Güney Sudan
Gine,
Gürcistan,
Hırvatistan,
*Irak,
Kamerun,
Karadağ,
Kazakistan,
Kenya,
Kırgızistan,
Kolombiya,
*Komorlar Birliği,
Kosova,
Libya,
Lübnan,
Macaristan,
Makedonya,
Meksika,
Mısır,
Moğolistan,
Moldova,
*Mozambik,
Myanmar,
Namibya,
Nijer,
*Nijerya,
Özbekistan,
Pakistan,
Romanya,
Senegal,
Sırbistan,
Somali,
Sudan,
Suriye (aktif değil),
Tacikistan,
Tanzanya,
Tunus,
Türkmenistan,
*Uganda,
Ukrayna Kırım,
Ukrayna Kiev,
Ürdün,
Yemen.
* kurulma aşamasında

FavoriteLoadingBeğen

Leave a Reply

  • (not be published)