Kentsel dönüşüm projeleriyle öne çıkan ilçeler arasında olan Beyoğlu, Üsküdar, Kadıköy ve Sancaktepe belediyelerine göre, İstanbul’da devam eden projeler herhangi bir değişikliğe uğramayacak. Ancak yeni yapılaşmaya açılacak alanlarda yatay mimari esas olacak.

Türkiye’nin en kalabalık şehri olan İstanbul’un 1539 kilometrekarelik alanının yarısında yapılaşma var. 1999 Marmara Depremi’nin ardından 2005 yılında hayatımıza giren kentsel dönüşüm çalışmaları ise tüm hızıyla devam ediyor. Peki hükumetin yeni vizyonu kapsamında İstanbul’da yatay mimariye geçiş nasıl sağlanacak, devam eden kentsel dönüşüm projeleri bu vizyondan nasıl etkilenecek? Kentsel dönüşüm çalışmalarının altyapısı 2005 yılında Belediye Kanunu’nun 73. Maddesi’nde yapılan değişiklikle oluşturuldu

2011 yılındaki Van Depremi sonrası ise daha kapsamlı bir karar alındı ve 2012 yılında 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun yürürlüğe girdi. Bu kanunla Türkiye’nin riskli bölgelerinin ve binalarının afet riskine karşı hazırlanması hedeflendi. Kanunun amacı; afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini oluşturmak üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemek oldu.

Afet odaklı kanunun ardından ulusal bir kentsel dönüşüm hamlesi gündeme geldi. 6306 Sayılı Kanunla afet alanlarında yer alan yapılar ile depreme karşı riskli yapıların yıkılıp yeniden yapılması ve söz konusu alanların modern kent yaşamı gerekliliklerine uygun bir şekilde dönüştürülmesi hedeflendi.

Peki 2002 yılında hayatımıza giren kentsel dönüşüm çalışmalarıyla ilgili İstanbul’da son durum ne? Dönüşüm raporuna göre, İstanbul’da Adalar, Çatalca, Silivri ve Şile’de kentsel dönüşüme ihtiyaç duyulmazken; Başakşehir, Eyüp, Pendik ve Sarıyer’de ise henüz bir çalışma yapılmadı. Kentsel dönüşüm çalışmalarında başı çeken ilçe ise Esenyurt. İlçede 125 bin konut, 10 bin dükkân ve 975 fabrika yeniden yapıldı. Esenyurt’u izleyen ilçe ise 6 bin binayla Fatih oldu. Esenler’de 25 bin bina yıkıldı, 100 bin kişi ise dönüşümden etkilendi. Ataşehir’de 730, Gaziosmanpaşa’da 640, Üsküdar’da 900, Tuzla’da ise 560 riskli yapı dönüştürüldü. İstanbul’un en kalabalık ve en eski ilçelerinden Beşiktaş ve Şişli’de ise henüz ada bazlı bir çalışma yok.

Silueti bozacak kat yüksekliğine izin vermiyoruz

Yatay mimariyi teşvik eden yeni imar yönetmeliğinin ilçeleri nasıl etkileyeceğini ise kentsel dönüşüm projeleriyle öne çıkan ilçelerden Kadıköy, Beyoğlu ve Sancaktepe belediyelerine sorduk. Beyoğlu Belediyesi Başkanı Ahmet Misbah Demircan “Dikey yapılaşma metropollerin en önemli sorunlarından biri. Hükumetimiz bu sorunu çözmek, yeni yapılaşmayı yatay eksende gerçekleştirmek için büyük gayret sarf ediyor. Beyoğlu bu bakımdan avantajlı bir bölge. Doğası itibarıyla dikey yapılaşma fırsatı sunmuyor” dedi.

İstiklal, Galata, Talimhane, Şişhane, Cihangir ve Tarlabaşı semtlerinin tarihi niteliği olan sivil mimari havzası olduğunu belirten Demircan şu ifadeleri kullandı: “Bu alanlarda yeni inşaat faaliyeti yok düzeyinde. Restorasyon, renovasyon, işlevlendirme ana mimari faaliyetler. Bu faaliyetlerin amacı, yapı mirasımızı yeni hayatın gereklerine göre düzenleyerek, yaşamalarını sürekli hale getirmek.

Yeni inşaat faaliyetleri, ağırlıklı olarak kentsel dönüşüm alanlarında gerçekleşiyor. Okmeydanı, Sütlüce, Örnektepe gibi semtler. Bu alanlarda yaptığımız projelerde Beyoğlu’nun şehir kimliğini gözetiyor; alanın şehirle ilişkisine, binaların güvenli bir yaşam sunmasına, sosyal donatı alanlarının yeterli olmasına büyük önem veriyoruz. Özgün ve bütüncül bir yaklaşımla projelerimizi hazırlıyor, şehir silu etini bozacak kat yüksekliklerine izin vermiyoruz.” Beyoğlu’nda devam eden kentsel dönüşüm projelerine ilişkin bilgi veren Demircan, “Tarlabaşı / Taksim 360 Kentsel Yenileme Projesi, Sütlüce-Örnektepe, Okmeydanı, Piyalepaşa İstanbul, Galataport, Haliçport projelerini bu kapsamda sayabiliriz. Her biri Beyoğlu’nun hatta Türkiye’nin yeni değerleri olarak ilerliyor. Bu projeler tamamlandığında Beyoğlu; kültür, sanat, edebiyat, turizm ve ekonomide rekabetçi kimliğini daha da güçlendirecek” dedi.

Tarlabaşı küllerinden doğacak

Demircan, Tarlabaşı/Taksim 360 Kentsel Yenileme Projesi’nin Türkiye’nin kamu-özel sektör işbirliğinde gerçekleştirilen ilk ve en büyük kentsel yenileme projesi olduğunu söyledi.

Projeye ilişkin konuşan Demircan şu ifadeleri kullandı: “500 milyon doları bulan yatırım bütçesiyle dikkatleri üzerine çeken bu projemiz 18. Uluslararası Gayrimenkul Ödülleri’nde Avrupa’nın ‘En İyi Kentsel Yenileme Projesi’ unvanına layık görüldü. 2007 yılında başlayan projede 20 bin metrekarelik alan üzerindeki dokuz adada; 952 konut ve ticaret alanı bulunuyor. Alanın kimliği nedeniyle meşakkatli bir işe girdik. İlk ürünler gün yüzüne çıktı. Birinci etap tamamlandığında, Tarlabaşı’nın küllerinden doğuşuna birlikte şahitlik edeceğiz.”

TARLABAŞI

 En büyük proje Okmeydanı’nda

Türkiye’nin en büyük kentsel dönüşüm projelerinden birinin Okmeydanı’nda olduğunu belirten Demircan, “100 bin kişinin yaşayacağı yeni bir şehir kuruyoruz. Bölgenin tamamında tapu sorunu vardı. Bu sorunu vatandaşlarımızla birlikte çözdük. 13 Haziran 2016’daki Bakanlar Kurulu Kararı ile kentsel dönüşümün önü açıldı. Projeyi belediyenin öncülüğünde yapıyoruz. Hak sahiplerinin birhak kaybına uğramaması için böyle bir yöntem tercih ettik. Alanda 4 milyon 250 bin metrekare inşaat yapılacak. 2 milyon 850 bin metrekare iskân alanı olacak. 10 yıllık bir emeğin sonunda ilk iki adada 2018 yılında inşaata başlıyoruz. Bu dönüşümü yaparken sadece bir inşaat işi yapmıyoruz. Okulları, sosyal donatı alanları, kamu hizmet binaları; kültür, sanat, spor üniteleriyle örnek bir şehir kuruyoruz” dedi.

Özel sektörün en büyük kentsel dönüşüm faaliyetinin ise Piyalepaşa’da sürdüğünü ifade eden Demircan, “Türkiye’nin özel sektör tarafından gerçekleştirilen ilk ve en büyük kentsel dönüşüm projesi olan Piyalepaşa İstanbul, 82 dönüm arazi üzerinde inşa ediliyor. 800 milyon dolar yatırım bütçesiyle hayata geçirilen proje; konut, rezidans, ofis, otel ve alışveriş sokağından oluşan karma kullanım kimliğiyle öne çıkıyor. Piyalepaşa’daki bu büyük dönüşümün Beyoğlu’nun gelecek vizyonu ile uyumlu olması için azami gayret gösteriyoruz” ifadelerini kullandı.

Galataport projesine dikkat çeken Demircan, bu projenin 10 milyon turist getireceğini belirtti. Demircan, “Galataport projesi birçok yönden büyük önem arz ediyor. 4,5 milyar TL gibi büyük bir yatırım bütçesiyle hazırlanan proje aynı zamanda şehrin tek turizm işletme belgesi almaya aday kruvaziyer limanı olacak. Proje alanı 375 bin metrekare. 47 bin metrekarelik bölümü perakende ve yeme-içme alanı. Ofis alanları için 43 bin metrekarelik bir bölüm ayrılacak. 20 bin metrekare kruvaziyer terminali olan proje tamamlandığında 200 mağaza ve restoran misafirlerimize hizmet vermeye başlayacak”. dedi.

Haliç’in çehresini değiştirecek Haliçport projesine de dikkat çeken Demircan şu bilgileri verdi: “Proje yat limanlarından iskelelere, otellerden yaşam alanlarına tam bir cazibe merkezi olacak. Haliçport, Beyoğlu’nun ve Haliç’in ışığını daha da parlatacak. Bu projelerin her biri Beyoğlu’nun gelecek vizyonunun parçaları. Beyoğlu’nun yaşam kalitesini yükseltmeyi hedeflediğimiz kadar, iş-aş imkânlarını büyütmek; üreten, rekabetçi, yenilikçi, öncü şehir kimliğimizi geliştirmek arzusundayız.”

Üsküdar’da yatay mimari hâkim

Üsküdar Belediyesi’nden yapılan açıklamada, Üsküdar’ın boğaza sıfır olması nedeniyle Boğaz Kanunu yasasına bağlı olduğunu ve bu nedenle yatay mimari anlayışının uygulandığını belirtilerek, “Üsküdar çok özel bir konumda yer alıyor” dendi.

Açıklama şöyle devam ediyor: “İstanbul’umuzun eşsiz Boğazı’na bu kadar uzun bir kıyısı olan, neredeyse bir uçtan bir uca boğaza sıfır bir ilçe olduğu için, imar konusunda da son derece hassas davranılması gerekiyor. Bu nedenle Üsküdar’da imarı kısıtlayan, başta 2960 sayılı Boğaz Kanunu olmak üzere pek çok kanun ve karar bulunuyor. Üsküdar’ımızın bugün yatay mimari olarak adlandırılan mahalle kültürünü, eşsiz atmosferini ve huzurunu büyük ölçüde bu çerçevelere borçlu olduğumuzu söyleyebiliriz.”

Üsküdar Belediyesi, devam eden kentsel dönüşüm projeleriyle ilgili de şu açıklamayı yaptı: “Eski Üsküdar’ı, çok daha güçlü ve dayanıklı temeller üzerinde yaşatmaya devam edeceğiz. Gönüllülük esasıyla ilerlenen projelerde mahalle dokusunu korumaya, siteleşmeyi önlemeye ve araç park yeri sorununu çözerek, Üsküdar’ın kalabalık sokaklarında yoğunlaşan trafiği de önlemeye gayret ediyoruz. Vatandaşlarımızın dönüşüm sürecinde Üsküdar’dan uzak kalmamalarını sağlamak için gerekli adımları attık. Geçtiğimiz aylarda başladığımız ilk yıkım çalışmalarıyla projelerimizi hayata geçirmeye başladık. Devamının da sorunsuz biçimde gerçekleşmesini planlıyoruz.”

Kadıköy’ü etkilemeyecek

Kadıköy Belediyesi tarafından Türkiye’de İktidar dergisine verilen bilgilere göre, yeni yönetmelik ilçede önemli bir etki oluşturmayacak. Belediye tarafından yapılan açıklamada, “Yeni yönetmeliğin yatay mimari yaklaşımı teşvik etmek üzere yüzde 40 olan taban alanı katsayısı standardını yüzde 60’a çıkarması, Kadıköy bölgesinde önemli bir etki oluşturmayacaktır.

Uygulama imar planları, ilgili yasa ve yönetmelikler üzerinden yürümektedir.Planlı alanlar isminden de anlaşılacağı gibi halihazırda imar planlarının olduğu alanlar için geçerli bir yönetmeliktir. Taban alanı katsayısı da genel olarak imar planlarında tanımlanmakta, tanımlanmadığı durumlarda yönetmelik devreye girmektedir” denildi.

Büyükşehir 15 kat sınırı getirdi

Kadıköy bölgesinde mahkeme kararıyla parsel ölçekli plan iptalleri dışında plansız alan bulunmadığı belirtilen açıklamada “Dönüşümün hızlı yaşandığı planlı alanlarımızın önemli bir bölümünde ise taban alanı katsayısı yüzde 35 olarak tanımlanmıştır.

Geriye kalan alanların önemli bir bölümü de taban oturumunun parsel özelinde tanımlı olduğu blok nizam olup, söz konusu yönetmelik değişikliğinden etkilenecek olan alanlar genellikle eğitim, sağlık vb. kamuya ait donatı alanlarıdır.

Öte yandan Büyükşehir Belediyesi’nde yapılan plan değişikliği ile ilçenin önemli bir bölümüne 15 kat sınırı getirilmiştir” ifadeleri kullanıldı. Belediye, “Emsal harici alanların bu yönetmelikle birlikte yüzde 30’la sınırlandırılması, bu alanların aşırı kullanılarak suiistimal edilmesini, dolayısıyla dikey yapılaşmada yaşanan olumsuzlukların önüne geçecektir” dedi.

Kentsel dönüşüm çalışmalarının yeni yönetmelikten nasıl etkileneceğine ilişkin ise belediye şu açıklamaları yaptı: “Kadıköy sınırları içerisinde kentsel dönüşüm projeleri, riskli alan ve riskli bina olarak iki farklı ölçekte devam etmektedir.

Fikirtepe’de Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yürütücülüğünde gerçekleşen kentsel dönüşüm projesi kendi özgün koşullarında devam etmekte olup, yönetmelik değişikliğinin bu sürece etki etmesi beklenmemektedir.

İlçenin geneline yayılan bina bazlı dönüşümlerde ise özellikle bodrum katların iskânına ilişkin getirilen sınırlamaların, şimdiye kadar avantaj olarak değerlendirilen bu alanların sınırlanmasıyla dönüşümün hızını yavaşlatacak bir etkiye yol açabileceği düşünülmektedir.”

Sancaktepe Belediyesi İmar Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada ise, “30113 Sayılı Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin beşinci bölüm madde 29’daki değiştirilen yapı piyesleri ve ölçüleri bölümünde söz konusu piyes ölçüleri genişletilerek değiştirilmiş ve bu değişiklik oturum alanının arttırılmasını sağlamaktadır.

Değişen yönetmelik doğrultusunda parsel alanına oturum alanımızı 64.00 metrekare şeklinde dönüştürerek planlamalarımız devam etmektedir” denildi. İmar Müdürlüğü, ilçedeki kentsel dönüşüm projeleri hakkında ise “Kentsel uygulamalarımız parsel bazında devam etmektedir” ifadelerini kullandı.


İSTANBUL’DA İLÇE İLÇE KENTSEL DÖNÜŞÜM

Kentsel dönüşüm raporuna göre İstanbul’da öne çıkan ilçelerde son durum şöyle:

ARNAVUTKÖY 250 bina için başvuru var. 180’i yapıldı. 50’si onay aşamasında. 20 başvuru ise reddedildi.

ATAŞEHİR Atatürk Mahallesi ve Emekevler olarak bilinen bölgede 400 adet, ilçenin diğer yerlerinde ise 230 adet olmak üzere toplam 630 gecekondunun toplu konutlara yerleştirilmesi için, proje alanına sağlık ocağı, ilköğretim alanı diye tesis alanı, yeşil alan, bölge parkı da yapılacak olan 1800 konutluk inşaata başlandı. Ayrıca 724 adet bağımsız bina yıkılarak yeniden yapıldı.

AVCILAR 10 mahalleyi kapsayacak dönüşüm planı hazır. 270 civarında tehlikeli bina var. 10 bin kişilik toplanma alanı oluşturuluyor.

BAĞCILAR İlçede 48 bin bina var. Bunların 35 bininin dönüşüme uğraması planlanıyor. 410 konut proje kapsamında yenilendi. Toplam bin 394 riskli yapının yıkımı yapıldı. Göztepe, Kemalpaşa, Demirkapı, Evren, İnönü, Merkez, Sancaktepe ve Çınar mahallelerinin bir kısmı dönüşüm alanı olarak ilan edildi.

BAHÇELİEVLER 2004’ten beri 6500 adet yeni inşaat ruhsatı verildi. Bu süreçte yaklaşık 2250 bina yıktırıldı. Bir kısmı yapıldı, bir kısmının ise inşaatı devam ediyor. Yıkılmayı bekleyen 87 bina daha var.

BAKIRKÖY Yedi mahalle ada bazlı dönüşüm için riskli alan ilanı bekliyor. İlçede 12 bin 87 bina var. 435 riskli bina tespit edildi. 235 bina yıkılıp yerine 148 bina yapıldı.

BAYRAMPAŞA Bayrampaşa Cezaevi’nin bulunduğu 148 bin metrekare alana 2200 konut yapılacak. Vatan Mahallesi’ndeki 23 hektarlık arazi ise komple dönüşecek. 500’ü riskli görülen 848 bina yeniden yapıldı.

BEYKOZ Gümüşsuyu, İncirköy, Soğuksu ve Yenimahalle’de gerekli imar planı uygulamaları ve düzenlemeleri tamamlandıktan sonra kentsel dönüşüm için ruhsatlar verilecek. Bireysel yenilenmede ise altı adet binanın riskli yapı tespiti yapıldı.

BEYLİKDÜZÜ İstanbul’un gecekondu yapılaşmasının olmadığı nadir ilçelerinden biri olan Beylikdüzü’nün yapı stoku oldukça genç. Bölgede sadece üç mahalle dönüşüm kapsamında yer alıyor. 300 yapı bazında dönüşüm süreci başladı.

ÇATALCA 2009’da Roman mahallelerinin dönüşümü için proje hazırlandı. Ancak henüz bir çalışma yapılmadı.

ESENLER Türkiye genelindeki 6 bin konut ve işyeri için 35 ilde aynı anda başlayan kentsel dönüşüm projesi Esenler’den start aldı. Kentsel dönüşüm çalışmaları kapsamında ilçede riskli durumda olan 45 bin konutu transfer edildi. Bugüne kadar 26 bin konut yenilendi.

ESENYURT Yerinde dönüşüm yapmak suretiyle 120 bin konut, 9 bin 600 dükkân ve 974 tane fabrika dönüştü. Bireysel yapılanmalar da mevcut. Yüzde 65 oranında dönüşüm sağlandı.

EYÜP Karadolap Mahallesi’nden 5 bin kişinin ikamet alanını kapsayan bir dönüşüm planlanıyor. Henüz çalışmalar başlamadı.

FATİH Toplam yenileme alanı 1.7 milyon metrekare. Proje alanında toplam 351 ada, 6 bin 851 parsel ve 5 bin 890 bina bulunuyor. Tescilli eserlerden 886’ı sivil mimarlık örneği, 3 bin 270’i ise anıt eser olarak geçiyor.

GAZİOSMANPAŞA Gaziosmanpaşa, Sarıgöl ve Yenidoğan Mahalleleri Kentsel Yenileme Projesi, İstanbul’un en büyük yerinde dönüşüm projelerinden biri. Bu projeyle bölgenin ticari, sosyal, ekonomik, eğitim ve kültürel yapısında dönüşümün sağlanması ve gelişiminin artırılması hedefleniyor. Proje kapsamında 625 adet konut ilçe vatandaşlarına tahsis edilecek.

GÜNGÖREN Yaklaşık 150 bina yapıldı.

KAĞITHANE Toplam bağımsız bölümü 180 bin olan ilçede 70 bin bağımsız bölüm yenilendi. Bu da ilçenin yüzde 36’sında dönüşümün gerçekleştiğini gösteriyor.

KARTAL Site ve gecekondularla ada bazlı çalışıldı. Kartal’da 359 site var. 83 tanesi 2001 deprem yönetmenliğinden sonra yapılan siteler olduğu için dokunulmadı. 169 site için çalışma yapıldı.

KÜÇÜKÇEKMECE 1116 adet yerin analiz çalışmaları bitti, yapıma başlanması bekleniyor.

MALTEPE İlçedeki toplam bina sayısı 34 bin 762. Bunlardan 1671 tanesi riskli bulundu. 1480’inin yıkım onayı verildi. Henüz 378 bina yıkılıp yeniden yapıldı.

SİLİVRİ İlçede ada bazlı bir çalışmaya ihtiyaç duyulmuyor. Mal sahiplerinin isteğiyle sadece birkaç bina yenilendi.

SULTANGAZİ Cumhuriyet Mahallesi’nde 2 bin 400, Habibler’de 150 konut yapıldı. 700 konutun daha yenilenmesi planlanıyor. Münferit yenilemeler de mevcut.

ÜMRANİYE İlçenin yaklaşık yüzde 60’a yakın bir alanında dönüşüm yapıldı. Riskli alan ilan edilmedi. Parseller birleştirilerek toplu inşaatlar yapıldı.

ÜSKÜDAR Üsküdar’da yaklaşık 48 bin bina bulunuyor. Bunlardan 950’sinde risk analizi yapıldı, 906’sı riskli bulundu. 465 bina yıkıldı. 441’i ise yıkım için bekliyor.

ZEYTİNBURNU 17 bin binadan 2 bin 295’inin riskli olduğu tespit edildi. Bunlardan 809 adet bina için başvuruldu. 390’ına yıkım ruhsatı verildi. Şu ana kadar 325 adet bina yıkılıp yeniden yapıldı.

 

FavoriteLoadingBeğen

Leave a Reply

  • (not be published)